موضوع ۲۵۱: ظرافت قرآن در استعمال کلمه زوج و إمراة.
میخواهیم دقت بکنیم به کلمه زَوجْ و إمرَاة. در زبان عربی گاهی به زن زوج گفته میشود و گاهی إمرَاة. فرقی نمیکند، ولی قرآن کریم استعمال این دو کلمه را با دقت و هدفمند انجام میدهد آنگونه که از آیات برمیآید هر زمان بین زن و شوهر به طور کامل توافق و تفاهم وجود داشته باشد هم از نظر اخلاقی؛ مهر و محبّت، هم از نظر ایمانی؛ از نظر زوجیت نقصی بینشان نباشد؛
مثلا عقیم نباشند و همه اینها، یک خانواده کامل و موفق و همراز با هم باشند، اینها رعایت شود قرآن از کلمه زوج؛ یعنی، جفت استفاده میکند، ولی وقتی نقصی در وسط میآید و کمال خانواده لطمه میخورد، یک نقص گرچه کوچک در خانواده به وجود بیاید قرآن از کلمه إمرَاة استفاده میکند.
ممکن است آن نقص در اختلاف فکر یا دین باشد یا اینکه؛ مثلا ًبچهدار نمیشوند که خودش یک نقص است و به هر شکل اگر؛ مثلا زن بداخلاق باشد که بینشان مهر و محبت نیست یا مرد بداخلاق باشد در این صورت قرآن از اِمرَاة استفاده میکند؛ یعنی زن، زنش است، ولی جفتش نیست همراز و همسرش نیست.
انگار فقط زنش است صحبت از همراز و همسر بودن نمیکند. در این آیه به این دلیل که همسر پیامبر زکریا نازا بوده (که یک نقص است در حیات زوجیت) میفرماید: (وَامْرَأَتِی عَاقِرٌ) زن من نازا است. از کلمه إمرَاة استفاده کرده است. همین خانواده زمانی که نقصشان برطرف شد قرآن از کلمه زوج استفاده میکند.
در آیه۹۰ سوره مبارکه أَنبیاء فرمود: «وَأَصْلَحْنَا لَهُ زَوجَهُ» و همسرش را برایش اصلاح کردیم جفتش را برایش اصلاح کردیم. این آیات مشابه را میشود در قرآن بررسی کرد؛ مثلا در مورد ابولهب که خدا فرمود: «وَامْرَأتُهُ حَمَّالَةالْحَطَب» إمرأة (زنش)؛ زیرا که اینها از نظر فکری و ایمانی ناقص بودند دیگر برای آنها از کلمه زوج استفاده نکرده و به همین شکل در جاهای دیگر قرآن به صورت منظم از این دو کلمه استفاده شده است.