موضوع ۴۱۹: لقب زشت فاسق

آیه با عبارت «فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» ختم شده می‌خواهیم یک توجهی به دو تا کلمه «فَأُولَئِكَ» «هُمُ» داشته باشیم.

 اولئک: اسم اشاره است و دارد اشاره می‌کند به همان کسانی که به عهد خدا پشت کردند.

هُم: ضمیر جمع است و باز برمی‌گردد به همان‌هایی که به عهد خدا پشت کردند، به قول ابن عاشور در تحریر و تنویر دو‌تا ضمیر وقتی پشت سر هم بیاید مبالغه را می‌رساند، معنایش می‌شود آن‌ها همان فاسقانند؛ یعنی می‌خواهد تاکید کند که فاسقان اصلی همین‌ها هستند، همین‌هایی که وقتی پیغمبر بعدی آمد به او ایمان نمی‌آورند، تاییدش نمی‌‌‌کنند، نصرتش نمی‌دهند و اگر قرار است در کل دنیا فقط یک عده آدم فاسق باشند..

 آن‌ها یک عده همین‌ها هستند: «فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» فاسق: این کلمه اصلا صفت پسندیده‌ای نیست که آدم به آن متصف شود. خب آدم یک لقب و ویژگی خوبی داشته باشد یا برایش بگذارند خوبه، ولی نه یک لقب زشت برایش بگذارند، یا خودش را به آن متصف کند، اصلا‌‌ً کار عاقلانه‌ای نیست، به فرموده خلیل در العین نوشته: فاسق کسی است که دستورات الله را ترک کرده و به گناه میل دارد؛ یعنی طنابش را بریده و اولین کسی که فاسق شد شیطان بود.

 در سوره مبارکه کهف آیه ۵۰ می‌‌فرماید: «وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ» و زمانی که به ملائکه گفتیم برای آدم سجده کنید پس همه سجده کردند جز ابلیس که از جمله جنیان بود (كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ فسق همان ریشه فاسق است) از امر پروردگارش سرپیچی کرد (امر پروردگار را رها کرد) و این فاسق می‌شود؛ یعنی اولین کسی که رئیسش است، شیطان می‌شود و کسی که فاسق شد در زمره و مجموعه آن شیطان قرار می‌گیرد و سرنوشت فاسقان هم اگر به آن نگاه کنیم، اصلاً سرنوشت جالبی ندارند! سرنوشت فاسقان گمراهی است.

سوره مبارکه بقره آیه ۲۶ می ‌فرماید: «وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ» و جز فاسقان گمراه نمی‌شوند کسانی که عهد الله را می‌شکنند. جایی دیگر می‌فرماید: فاسقان راه هدایت را پیدا نمی‌کنند «وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ». باز جایی دیگر می‌فرماید: الله از فاسقان راضی نمی‌شود از دست‌شان راضی نیست «فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَرْضَى عَنِ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ». و سرنوشت آخرشان هم هلاکت «فَهَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الْفاسِقُونَ» پس آیا مگر جز آدم‌های فاسق کسی دیگر هلاک می‌شود؟ آن‌ها هستند که هلاک می‌شوند، پس آدم باید حساب کار دستش بیاید که می‌خواهد جزو کدام دسته باشد، می‌خواهد امر خدا را فرمان ببرد و مؤمن باشد، یا امر خدا را رها کند و فاسق باشد کدام یکی بهتر است؟