موضوع ۴۷۹: اصلاح همه جانبه.
در آیات قبل مسائل و دغدغههای اهل کتاب که مانع ایمانشان شده بود بیان کرد و به سوالاتشان به شک و تردید های آنها پاسخ داد و در آیه ۹۸ و ۹۹ به اهل کتاب فرمود بعد از این همه استدلال چرا دوباره آن کارها را تکرار میکنید؟
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآَيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا تَعْمَلُون (آلعمران/۹۸) قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آَمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (آل عمران/ ۹۹)
و در این آیه یعنی آیه ۱۰۰ دارد به مسلمانها میگوید که شما از اهل کتاب پیروی نکنید که گمراهتان میکنند. وقتی دقت میکنیم این خودش یک سبک هست و قرآن کریم وقتی میخواهد وضعیت را اصلاح کند به همه جوانب آن مسئله توجه دارد، هم از قسمتی که میخواهد یک مسئله تقریبی را عرضه کند و هم آن کسی که آن مسئله تقریبی را دریافت میکند به هر دو جنبه توجه دارد، مثلاً:
به شخص خرابکار دلیل و بینه میآورد و قانعش میکند که این کارهای تو خرابکاری و منفی هست و بعد به او میگوید دیگر خرابکاری نکن و آن را به وجدانش واگذار میکند از آنور به طرف مقابل هم میگوید:
شما از او یاد نگیری که اگر از او یاد گرفتی عاقبت خوبی نداری. ما متاسفانه خیلی وقتها برای اصلاح وضعیت فقط به یک جنبه توجه میکنیم مثلاً:
به جنبه عرضه یا از آن ور دریافت کننده یا متقاضی، ولی قرآن به ما یاد میدهد که به همه جوانب توجه کنیم مثلاً: تصور کنید دو تا برادر هستند یکی بزرگتر یکی کوچکتر، برادر بزرگتر نماز نمیخواند، به مسائل قرآن و دین توجه ندارد، برای خودش دلیل هم دارد، برادر کوچکتر احتمال این میرود که از برادر بزرگترش تقلید کند، از او یاد بگیرد، حالا پدر و مادر میآیند چهکار میکنند؟
اول باید بیایند دغدغهها و چالشهای فرزند بزرگترشان را حل کنند، به سوالات ذهنیشان پاسخ دهند، بعد که این کار را انجام دادند حالا دیگر آن را به وجدانش واگذار میکنند؛ یعنی وجدانش را به محاکمه میکشند که دیگر دلیلی نداری آن کارها را ادامه دهی، از طرفی به برادر کوچکش هم میگویند که تو یک وقت در مسیر برادر بزرگترت قرار نگیری، تحت تاثیرش قرار نگیری؛ چون این یکی امکان دارد اینها را از او دریافت کند و با استدلال و منطق متوجهش میکنند که اگر در مسیر برادر بزرگتر خود قرار بگیری، امکان دارد به چه وضعیتی بیافتی که آیات ۱۰۱ به بعد همین کار را انجام میدهد:
«وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَى عَلَيْكُمْ آَيَاتُ اللَّهِ…» الی آخر که عاقبت این کار را همراه با راه حل آن به تصویر میکشد.