موضوع ۳۸۸: مجازاتهای ترسناک!
در آیه ۷۷ پنج مورد مجازات ذکر شده است که اگر آدم تصورش را داشته باشد بدن آدم به لرزه میافتد. این مجازاتها مخصوص یهود نیست.
ابن عطیه در تفسیرش المحرر الوجیز مینویسد:
آیه شامل هر کس که این عمل را انجام بدهد میشود و تا روز قیامت ادامه دارد. این آیه از کفر شامل میشود تا گناههای کمتر مثل حقوق مردم را به رسمیت نشناختن، زیر قول و قرار زدن و گناههای دیگر، البته هر کس به اندازهی جرمش مجازات میشود، اما آن مجازاتها چه است؟
پس جرم شد «يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا» مجازتشان: «أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ» هیچ بهره و سهمی در آخرت ندارند. «خَلَاقَ» از ریشهی «خَلَقَ» و به فرمودهی خلیل بن احمد در کتاب العین میگوید: خلق؛ یعنی یک چیز را به نحو احسن و اکمل اندازه گرفتن و ساختن. خلیق؛ یعنی شایسته بودن، لیاقت داشتن. مرد و زن خلیق؛ یعنی مرد و زن شایسته، لایق، صالح، خوب و باکمالات.
خَلاق؛ یعنی بهرهی خیر و خوب و جملهی «هَذا رَجُلٌ لَیسَ لَهُ خَلَاقٌ»؛ یعنی این کسی است که هیچ رغبتی به خیر ندارد و هیچ خیری در او نیست و عبارت «لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ» لای نفی جنس است؛ یعنی مطلقاً هیچ سهمی از خیر و خوبی در آخرت ندارند البته آنهایی که عهد خدا را میشکستند و قسم دروغ میخوردند برای اینکه بهرهی بیشتری در دنیا به دست بیاورند «يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا» در دنیا دنبال منافعشان بودند و حالا آن منافع به آنها رسیده یا نرسیده کاری نداریم به هر حال در آخرت دیگر چیزی ندارند. وقتی انسان در آخرت که نیاز به هزار نوع لطف، مرحمت و عنایت خداوند دارد آنجا اگر آدم هیچ سهمی نداشته باشد؛
آدم بدون سهم، آدم بدون سرمایه و رحمت خدا و بدون هیچ داشتهای دستش خالی است هیچ داشتهای ندارد و از آن طرف بار سنگین گناهان هم روی دوشش است آنجا این آدم میخواهد چه کار بکند؟ «وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ» و الله با آنها سخن نمیگوید. ممکن است که الله با آنها سخن بگوید، ولی سخن رحمت نمیگوید، سخنی که دردشان را دوا کند نمیگوید چه بسا که الله با آنها سخن بگوید دردشان بیشتر هم بشود مثلاً در سورهی مبارکهی مؤمنون آیه ۱٠۶ الی ۱٠۸ آنها میخواهند با الله صحبت کنند؛ در پیشگاه الله بدبختی خودشان را میگویند.
میگویند: «قَالُوا رَبَّنَا غَلَبَت عَلَینَا شِقوَتُنَا وَكُنَّا قَوما ضَالِّینَ» پرودگارا بدبختی بر ما غالب شد ما آدمهای بدبختی هستیم ما آدمهای گمراهی بودیم «رَبَّنَا أَخرِجنَا مِنهَا فَإِن عُدنَا فَإِنَّا ظَالِمُونَ» پروردگارا ما را از آتش دوزخ در بیاور که اگر باز گناه کردیم حالا آن موقع ما ظالم هستیم، ولی خدا در جوابشان میگوید: «قَالَ ٱخسَـُوا فِیهَا وَلَا تُكَلِّمُونِ» ساکت شوید با من حرف نزنید.