موضوع۲۶۵: قرعهکشی بر سر کفالت.
اما قسمت دوم آیه «وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ» و تو بینشان نبودی آن زمانی که قلمهایشان را میانداختند که کدامشان مریم را سرپرستی کند.
خطاب به پیامبر میگوید تو بینشان نبودی این صحنهها را ندیدی نگفته اینها را نخواندی؛ زیرا واضح است که رسول اللَّه صلی اللَّه علیه وسلم خواندن بلد نیست.
نگفته هم که اینها را نشنیدهای؛ زیرا واضح است که رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و سلم پیش هیچ کس شاگرد نبوده، هیچ معلّمی نداشته که اینها را از او بشنود به همین خاطر انگشت میگذارد روی حضور؛ تو بینشان نبودی؛ یعنی مسئلهی دیگری وجود ندارد فقط حضور است که اینها را مشاهده بکنی؛ زیرا فاصله زمانی و مکانی هم خیلی زیاد است بین شما و این حوادث پس اینهایی که میخوانی کلام اللّه است و اللّه به تو یاد داده است. «وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ» قلمهایشان را میانداختند.
«یُلقُونَ» بحث قرعه کشی است. قرعه کشی که کدامشان مریم را سرپرستی کند؟ «أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ» چرا قرعهکشی؟ زیرا راه چارهای نداشتند. کلاً چنین مواقعی از قرعهکشی استفاده میشود؛ وقتی نشود از روی دلیل یکی را ترجیح داد آن موقع قرعهکشی میکنند.
مثل پیامبر یونس علیهالسلام وقتی که سوار کشتی بود و کشتیشان خواست غرق شود و قرعه انداختند که یکی را باید به دریا بیندازند، قرعه به نام پیامبر یونس بیرون آمد و انداختنش به دریا و کلاً قرعه جایگاهش چنین مواقعی است در جایی که نشود بین چند مورد یکی را ترجیح داد.
أقلَام هم جمع قلم است به قول إبن عباس رضی الله عنه در روایت صحیح بخاری که نقل میکند: آنهایی که داوطلب سرپرستی مریم بودند همه جمع شدند در مجلس در مکانی قلمهایشان را در یک آب جاری میانداختند هر کس آب قلمش را میبرد مردود میشد و اگر کسی قلمش ماند و آب آن را نبرد او قبول میشد تنها قلم پیامبر زکریا علیهالسلام روی آب ثابت ماند که ایشان برنده شد و سرپرست مریم شد.
«وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ» و تو بینشان نبودی آن هنگامی که با هم خصومت میکردند، جر و بحث میکردند. آن قرعهکشی در فضای عادي و آرامی نبوده؛ این عبارت فضای آن مراسم را (مراسم قرعهکشی) دارد برایمان به تصویر میکشد که فضای عادی و آرامی نبوده بلکه فضای رقابت بوده آن هم رقابت شدید، رقابت بر سر چه چیزی بوده؟
برای بدست آوردن کفالت مریم. مریمی که یک طفلی بیش نیست. فضل اللّه وقتی شامل کسی میشود ببینید اللّه چه کار میکند.