تلاوت این صفحه:
صفحه ۳۹
«حَـٰفِظُوا۟ عَلَى ٱلصَّلَوَ ٰتِ وَٱلصَّلَوٰةِ ٱلۡوُسۡطَىٰ وَقُومُوا۟ لِلَّهِ قَـٰنِتِینَ»(بقره/۲۳۸)
بر نماز ها، و نماز افضل و برتر محافظت کنید و برای الله فروتنانه و فرمانبرانه بایستید.
«فَإِنۡ خِفۡتُمۡ فَرِجَالًا أَوۡ رُكۡبَانࣰاۖ فَإِذَاۤ أَمِنتُمۡ فَٱذۡكُرُوا۟ ٱللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمۡ تَكُونُوا۟ تَعۡلَمُونَ»(بقره/۲۳۹)
پس اگر ترسیدید پس پیاده یا سواره، پس زمانی که به امنیت رسیدید آنگاه الله را یاد کنید همانطوری که به شما یاد داده است چیزهایی که قبلاً نمیدانستید.
در مورد نماز صحبت کرد و بحث قبلی در مورد خانواده و طلاق و رعایت اخلاق در اوج عصبانیت و ناراحتی، و بعد از آن دوباره بحث خانواده و رعایت یک سری حق و حقوق هایی است و دو تا آیه در مورد نماز وسط این مباحث آمده چون نماز است که میتواند انسان را موقع اوج خشم و ناراحتی کنترل کند اگر نمازش یک نماز خوبی باشد به همین خاطر میگوید که: «بر نمازهایتان محافظت کنید دائم و نماز افضل و برتر.» کدام نماز افضل است؟ «ٱلۡوُسۡطَىٰ» یعنی برتر و بهتر و افضل. کدام نماز برتر است؟ نمازی که با خشوع باشد، کدام نماز برتر است؟ همان نمازهایی که که بر آدم سختتر است افضلتر است مثلا یک نفر چهار وعده نماز خواندنش برایش راحت است ولی نماز صبح خیلی برایش سخت است حالا آن نماز صبح، نماز وسطی است یا یک نفر، چهار نماز بقیه خوب است و نماز ظهرش اوج کار است یا نماز عصر برایش خیلی سخت است همان نمازی که برای آدم سخت تر است؛ رعایت وقتش و رعایت خشوعش همان نماز دارد تأکید میکند که اتفاقاً و خصوصآ روی همان نمازها شما بر آن محافظت کنید که از دست ندهید و برای آدم ممکن است متغیر باشد وقتی در شهر خودش است مثلا سر کار است نماز ظهرش یا عصرش، یک وقتی در سفر حضور دارد، در مسافرت است یا جایی مهمانی است یا به هر شکل در جاهای مختلف این نمازی که انجام دادنش برایش سختتر میشود برایش متغیر میشود پس هر پنج وعده نماز شبانه روز شامل نماز وسطی میشود و دارد تأکید میکند با وجود سختی ولی شما بر نمازهایتان محافظت کنید شما اگر این را رعایت کردید، توانستید اینقدر با الله ارتباطتان را محکم نگه دارید میتوانید ارتباطتان را با خانواده بر اصول اخلاقی نگه بدارید، آن بهم خورد خانواده و اخلاق کلاً بهم میخورد. «وَقُومُوا۟ لِلَّهِ قَـٰنِتِینَ» متواضعانه، فرمانبرانه جلوی الله بایستید تا یاد بگیرید که فرمانبر الله باشید ولو که در خشم و ناراحتي و عصبانیت باشید «وَقُومُوا۟ لِلَّهِ قَـٰنِتِینَ»، «فَإِنۡ خِفۡتُمۡ فَرِجَالًا أَوۡ رُكۡبَانࣰا» پس اگر ترسیدید، پیاده و سواره نمازتان را از دست ندهید حتی اگر بر روی وسیلهی سواری باشید، حتی اگر دارید راه میروید و میدوید و همانجور اگر نمازتان از شما فوت میشود با همان حالت هم نمازتان را بخوانيد یعنی دارد تأکید میکند؛ نماز، نماز و نماز همین نماز است که همهی آیات قبلی و آیات بعد را برای آدم نگه میکند یعنی به آدم این قدرت را میدهد و ضمانت اجرا میدهد برای حفظ احکام الله، یک شخص وقتی مثلاً از سلامتیاش میترسد که سر گیجه دارد امکان دارد بیفتد «خِفۡتُمۡ» از یک چیزی میترسد، یا از جنگ باشد یا از سلامتیاش باشد یا در هر جایی باشد که یک آسیبی، ضرری به جسمش یا به خودش وارد بشود آن موقع شما در هر شرایطی که میتوانید نماز بخوانيد، راه میروید سواره هستید، خوب از باب اولی؛ نشسته، به پهلو خوابیده است، مثل نماز مریض، بالاخره نمازتان را رها نکنید، دارد اینجور تأکید میکند. «فَإِذَاۤ أَمِنتُمۡ فَٱذۡكُرُوا۟ ٱللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمۡ تَكُونُوا۟ تَعۡلَمُونَ» پس زمانی که به امنیت رسیدید، وضعیتتان به حالت عادی برگشت آنگاه الله را از صمیم قلب یاد کنید همانطوری که به شما یاد داده است چیزهایی که قبلاً نمیدانستید؛ به شما یاد داده چطوری نماز بخوانيد و خیلی چیزها به شما یاد داده است پس حالا شرایط عادی است و دیگر بهتر و اولیتر الله را یاد کنید.
«وَٱلَّذِینَ یُتَوَفَّوۡنَ مِنكُمۡ وَیَذَرُونَ أَزۡوَ ٰجࣰا وَصِیَّةࣰ لِّأَزۡوَ ٰجِهِم مَّتَـٰعًا إِلَى ٱلۡحَوۡلِ غَیۡرَ إِخۡرَاجࣲۚ فَإِنۡ خَرَجۡنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَیۡكُمۡ فِی مَا فَعَلۡنَ فِیۤ أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعۡرُوفࣲۗ وَٱللَّهُ عَزِیزٌ حَكِیمࣱ»(بقره/۲۴۰)
و کسانی که وفات میشوند و از خودشان همسرانی را به جا میگذارند وصیتی است برای همسرانشان که آنها را برخوردار کنند تا یک سال، بدون خارج ساختن (اخراج کردن) پس اگر آن خانمها خودشان خارج شدند دیگر گناهی بر شما نیست، در آن چه که در مورد خودشان به شایستگی انجام میدهند، و خداوند بسیار غالب و بسیار باحکمت است.
در چند آیه قبل خواندیم کسانی که میمیرند و همسرانی از آنها به جا میماند چهار ماه و ده روز در عده بنشینند الآن یک بحث دیگر است از زاویه دیگر دارد مطرح میکند آنجا عده بود چهار ماه و ده روز، بد هم نیست که اشاره کنیم عده خودش عبادت است و بیان کرد در آیات قبل عدهی کسی که مطلقه شده، عدهی کسی که شوهرش فوت شده اینها متفاوتند و خود عده عبادت است و عده سبب میشود که جداسازی کند خانوادهای که بر اساس دین اسلام تشکیل شده و خانوادهای که غیر دین اسلام است یعنی بر اساس ارتباط زنا و چیزهای دیگر است تفاوتشان در عده معلوم میشود؛ با عده خرج و مخارج ادامه دارد ولو که بعد از جدایی است خرج و مخارج زن ادامه دارد ولی در زنا و رفتارهای دیگر، ارتباطات دیگر، بعد از جدا شدن هر کس سر زندگی خودش میرود چون خانواده بر اساس دین اسلام نیست و همچنین بارداری در ایام عده مشخص میشود چون امکان دارد یک وقتی خانمی باردار باشد خودش مطلع نباشد پیش میآید تقریباً هم قابل توجه است آن آماری که پیش میآید، یک بحث علمی است چه بسا تا هجده هفته، بیست هفته خانمی بارداری پنهان داشته باشد و در خیلی شهرها این اتفاق افتاده، تجربه وجود دارد واقعاً وجود دارد از نظر علمی هم ثابت شده است و چون این (بارداری پنهان) امکانش هست برای اینکه معلوم شود این چهار ماه و ده روز که تقریباً همین حدود میشود عده گذاشته شده وقتی که بعد متوجه شد باردار است حالا دیگر آن بچه بیهویت نباشد که در کل زندگیاش زجر بکشد از اینکه الان نمیداند پدرش کیست و این خیلی نابود کننده است برای انسان و برای یک جوان؛ و برای همهی این قضایا فرمود که: «شما کسی که شوهرش فوت شده چهار ماه و ده روزعده بنشینید.» حالا دراین آیه میگوید: کسانی که فوت میشوند و همسرانی از آنها بهجا میماند وصیتی است؛ یعنی این حق وصیت است برای شوهرانشان یا حق وصیت است برای الله یعنی الله وصیت میکند و هر دو تفسیر، ترجمه درست است (وَصِیَّةُ و وَصِیَّةࣰ )، این وصیت وجود دارد از جانب همسران یا از جانب الله که چی؟ که زنان تا یک سال برخوردار باشند؛ نه فقط چهار ماه و ده روز تا یک سال از امکانات (امکانات خانه) استفاده بکنند چون اگر تقسیم شود دیگر آن خانم از آن خانه باید بیرون برود و خیلی از خانم ها موقعیت از خانه بیرون رفتن را ندارند، چهار ماه و ده روز که در ناراحتی عده بوده و الان تازه عدهاش تمام شده باید دنبال خانه، دنبال مسکن بگردد و مشکلاتش را حل کند فرصت لازم دارد و الا تلف میشود و الا واقعاً تحت فشار قرار میگیرد به همین خاطر این وصیت هست که این خانمها تا یکسال کسی حق اخراج ندارد که آنها را از خانه، خانهی شوهرشان بیرون کند «مَّتَـٰعًا إِلَى ٱلۡحَوۡلِ غَیۡرَ إِخۡرَاجࣲۚ» بدون بیرون راندنشان، پس مردها میتوانند بگويند که بعد از وفاتش تا یک سال، باقی وراث هوای همسرشان را داشته باشند (آیه این را دارد میگوید) و چهقدر این سبب راحتی زنها میشود و عدم رعایت این حکم الله، چهقدر سبب زجر و گرفتاری خانمها میشود. «فَإِنۡ خَرَجۡنَ» پس اگر آن خانمها خودشان خارج شدند «فَلَا جُنَاحَ عَلَیۡكُمۡ» حالا دیگر گناهی بر شما نیست، خودش دیگر تصمیم گرفته مثلا ازدواج میخواهد بکند یا میخواهد جایی دیگر برود و بعد از عده ساکن شود. «فَإِنۡ خَرَجۡنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَیۡكُمۡ فِی مَا فَعَلۡنَ فِیۤ أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعۡرُوفࣲ» در آن چه که در مورد خودشان به شایستگی انجام میدهند، تصمیم میگیرند دیگر گناهی برای شما نیست.«وَٱللَّهُ عَزِیزٌ حَكِیمࣱ» و الله بسیار غالب و بسیار حکیم است اگر کسی قبل از اتمام یک سال بخواهد خانمها را بیرون بیندازد و این حکم را رعایت نکند «وَٱللَّهُ عَزِیزٌ» غالب و قدرتمند است و بر سرش مسلط است و این حکمی که دارد بیان میکند هم بر اساس حکمت الله است «وَٱللَّهُ عَزِیزٌ حَكِیمࣱ»
«وَلِلۡمُطَلَّقَـٰتِ مَتَـٰعُۢ بِٱلۡمَعۡرُوفِۖ حَقًّا عَلَى ٱلۡمُتَّقِینَ»(بقره/۲۴۱)
و برای خانمهای مطلقه بهرهمند شدن است به شایستگی، این واجبی بر انسانهای با تقواست.
و برای خانمهای مطلقه، رها شده بهره ور شدن است، بهرهمند شدن است به شایستگی یعنی برای خانمهایی که طلاق داده میشوند این برخوردار شدن از امکانات بعد از جدایی از شوهر حق خانمها است، حقشان است «وَلِلۡمُطَلَّقَـٰتِ»، آن هم به شایستگی، نه با منت، نه با دعوا، نه به زور به شایستگی حق دارند که بعد از جدا شدن از امکانات خانه و خانه استفاده كنند.
«حَقًّا عَلَى ٱلۡمُتَّقِینَ» این حقی است، واجبی است بر انسان های با تقوا که این حق را به زن بدهند.
«كَذَ ٰلِكَ یُبَیِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ ءَایَـٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ»(بقره/۲۴۲)
این چنین الله آیاتش را برای شما روشن و واضح بیان میکند تا تعقل کنید (و دست از کارهای ناشایست بردارید.)
این آیات که روشن شد؛ خب بهرهمند شدن برای زنانی که شوهرانشان فوت شده را بیان کرد، زنانی که طلاق داده شدند در آیات قبل بیان کرد،
زنانی که هنوز یکجا نشدند و مهریهشان تعیین نشده بیان کرد، مهریهشان تعیین شده بیان کرد و همهی این برخورد سازیهای زن بعد از جدایی از شوهر در آیات مشخص کرد حالا می فرماید که: «ما به این شکل آیات را واضح برای شما بیان میکنیم تا تعقل کنید.»
«۞ أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِینَ خَرَجُوا۟ مِن دِیَـٰرِهِمۡ وَهُمۡ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلۡمَوۡتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُوا۟ ثُمَّ أَحۡیَـٰهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَـٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا یَشۡكُرُونَ»(بقره/۲۴۳)
آیا ندیدی؟ (توجه نکردی) به آن کسانی که هزاران نفر بودند از ترس مرگ از شهرشان خارج شدند پس الله به آنها گفت: «بمیرید.» سپس زندهشان کرد بدون شک که الله صاحب فضل بر مردم است ولی اکثریت مردم شکرگزار نیستند.
آیا ندیدی؟ توجه نکردی به آن کسانی که خارج شدند از شهرشان در حالی که هزاران نفر بودند از ترس مرگ از شهرشان خارج شدند انگار میخواست جنگی در بگیرد و آنها شهر را رها کردند، هزاران نفر شهر را تخلیه کردند که نمیرند یا به خاطر جنگ یا بیماری غالبا هم جنگ، شهر را تخلیه کردند و رفتند که اگر در شهرشان میماندند در آن جنگ میمیرند از ترس مرگ بیرون رفتند پس الله به آنها گفت: «بمیرید.» این دستورش را برایشان صادر کرد، همگی آنها مردند از ترس مرگ میخواستند نمیرند در مسیری که الان قشنگ از مرگ مثلاً باید نجات پیدا کنند فرمود: «بمیرید.» بعد آنها را دوباره زنده کرد «ثُمَّ أَحۡیَـٰهُمۡۚ» زندهشان کرد یعنی بعد از مسائل عده و حقوق زن، دارد بیان میکند که به این راحتی آدمها میمیرند نکند به زنها ظلم کنید و به همین راحتی آدمها زنده میشوند؛ چطور در همین دنیا هزاران نفر یکجا با یک حکم مردند با یک امرالله زنده شدند، شما هم به همین راحتی میمیرید و به همین راحتی جلوی پروردگار دوباره زنده میشوید پس ظلم نکنید.«إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَـٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا یَشۡكُرُونَ» بدون شک که الله صاحب فضل است بر مردم، دارای فضل و لطف است بر مردم، دارد در حق مردم لطف میکند ولی اکثریت مردم شکرگزار نیستند؛ همهی امکانات، سلامتی و همه چیز به آنها داده و از آنور مردم به جای اینکه احکام الله را رعایت کنند رعایتش نمیکنند و از آن امکانات بر خلاف اوامر الله استفاده میکنند این میشود ناسپاسی و ناشکری مردم.
«وَقَـٰتِلُوا۟ فِی سَبِیلِ ٱللَّهِ وَٱعۡلَمُوۤا۟ أَنَّ ٱللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمࣱ»«بقره/۲۴۴»
و در راه الله بجنگید و بدانید که الله شنوای داناست. این بحث جهاد آمد شما دیگر از بحث خودتان و ظلم در حق زن و این مسائل که نتوانید خشمتان، قهرتان را کنترل کنید دیگر از این میدانها خارج شوید، بروید از میدان نبرد در وجود خودتان خارج شوید یعنی بنا بر احکام الله راحت راحت بتوانید آنها را انجام بدهید و زندگی کنید و دیگر به نبرد دشمن (دشمنهای بیرونی) بروید، از درونتان عبور کنید و حالا در راه الله بجنگید و بدانید که الله شنوای داناست.
«مَّن ذَا ٱلَّذِی یُقۡرِضُ ٱللَّهَ قَرۡضًا حَسَنࣰا فَیُضَـٰعِفَهُۥ لَهُۥۤ أَضۡعَافࣰا كَثِیرَةࣰۚ وَٱللَّهُ یَقۡبِضُ وَیَبۡصُۜطُ وَإِلَیۡهِ تُرۡجَعُونَ»(بقره/۲۴۵)
کیست که به الله قرض نیکو دهد قرض به شکل و شمایل قشنگ و زیبا که الله موقع پس دادن به او چند و چندین برابر کند و الله است که رزق و روزی را تنگ می کند و رزق و روزی را گشاد میکند و به سوی او برگشت داده میشوید.
کیست که به الله قرض نیکو دهد قرض به شکل و شمایل قشنگ و زیبا به الله قرض دهد که الله موقع پس دادن به او چند و چندین برابر کند، کیست که به الله قرض بدهد تا چندین برابر الله آن قرض را دوباره به خودش برگرداند؛ برای جنگ و جهاد و برای فرهنگسازی، برای آموزش و همهی اینها نیاز به مادیات است، بدون مادیات هیچ چیزی نمیشود حالا مشارکت مالی و این صدقات و کمکها در راه الله اسمش را قرض برای الله گذاشته بی جواب نمیماند، داری قرض میدهی بعد میخواهی پس بگیری و آن هم چندین برابر! حالا کیست که این کارها را انجام بدهد؟ «وَٱللَّهُ یَقۡبِضُ وَیَبۡصُۜطُ» آن هم که شما اگر وضعیتتان خوب است یا وضعتان خوب نیست همهی آن را هم خود الله دارد انجام میدهد، الله است که رزق و روزی را تنگ میکند و رزق و روزی را گشاده میکند و به سوی او برگشت داده میشوید.
