صفحه۶۱

«قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ»(آل‌عمران/٨۴)

بگو به الله ایمان آوردیم، و آنچه که نازل شده بر ما، و به آن‌چه که بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و نوادگان یعقوب نازل شده و به آن‌چه که داده شده به موسی و عیسی و سایر پیغمبران از جانب پروردگارشان، بین هیچ کدامشان ما تفاوت قائل نیستیم. و ما برای او تسلیم هستیم.

خوب آیه دارد صحبت می‌کند از مسلمان‌ها، صحبت و موضع مسلمان‌ها در قبال سایر پیغمبران، می‌گوید: حرف شما این است. این را بگو و پای این حرف بایست و معتقد باش که ما به الله ایمان آوردیم، تصدیق کردیم. و حالا در معنای «آمَنَّا» و ایمان، که از امن هست ما احساس امن و امان و امنیت داریم به الله. ما خوشحال هستیم که الله آفریدگار ما است واین را پذیرفتیم و دیگر هیچ دغدغه‌ای نداریم، احساس خوشبختی داریم. و الله تصدیق کرده، حرف ما این است. و خوشحال هستیم و تصدیق می‌کنیم و ایمان داریم به آن‌چه که نازل شده بر ما(قرآن) و بر ابراهیم و اسماعیل و بلاخره تمام انبیاء خدا که بر آن‌ها نازل شده ما به همهٔ این‌ها راضی هستیم، خوشحال هستیم، تصدیق می‌کنیم و احساس امنیت و خوشبختی داریم. هیچ فرقی هم بین‌‌ آن‌ها نمی‌گذاریم. «وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ» ما هم تسلیم هستیم، یعنی آن‌ها همه تسلیم الله بودند. شریعتی که بر ابراهیم نازل شده بود. شریعتی که بر پیغمبر اسماعیل نازل شده بود. اسحاق، هم کتاب‌شان، آن‌ها که کتاب داشتند و هم آن‌چه که از کانال وحی غیر از کتاب به آن‌ها داده شده، مثل احادیث آن پیغمبر و تمام شریعتی که به تمام پیغمبران داده شده همه شریعت‌شان اسلام بوده و ما به همهٔ آن‌ها راضی هستیم، خوشحال هستیم و ما هم به ‌مثل باقی پیغمبران، به مثل شریعت همهٔ پیغمبران ما هم مسلمان هستیم. ما هیچ مشکلی با هیچ دینی، با هیچ پیغمبری نداریم از ادیان آسمانی. این مرام همهٔ انبیاء بوده است.

«وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ»(آل‌عمران/٨۵)

و کسی که غیر از اسلام دینی را انتخاب بکند از او پذیرفته نمی‌شود. و او در آخرت از زیان دیدگان خواهد شد.

و کسی که غیر از اسلام دینی را انتخاب بکند غیر از اسلام، یعنی غیر از دین انبیا کسی که بپذیرد. آن دین  از او پذیرفته نمی‌شود در روز قیامت غیر از دین اسلام دیگر دین هیچ کدام از انبیاء نیست. و او در آخرت از زیان دیدگان خواهد شد.

«كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ»(آل‌عمران/٨۶)

چگونه الله قومی را هدایت بدهد که بعد از ایمانشان کافر شدند؟ و گواهی داد،  به قناعت رسید که رسول حق است. و دلیل‌های روشن هم برایش آمد. و الله قوم ظالم را هدایت نمی‌دهد.

چگونه الله قومی را هدایت بدهد که بعد از ایمانشان کافر شدند!؟ ایمان مسیر اندیشه است، مسیر تحقیق است که شخص به الله ایمان بیاورد. تسلیم الله بشود. ولی بعد از این که ایمان آورد، این‌ها را فهمید. «وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌَّ» و گواهی داد،  به قناعت رسید که رسول حق است. «وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ» و دلیل‌های روشن هم برایش آمد، فهم کرد با دانش و اندیشه به حقانیت دین اسلام رسید و بعد از تمام این‌ها کافر شد، پشت پا زد. الله چطوری همچنین قومی را هدایت بدهد؟ و الله قوم ظالم را هدایت نمی‌دهد چون مسیر کفر مسیر ظالمانه است، مسیر اندیشه نیست؛ مسیر تعویض است، یعنی شخص با یک سری انگیزه‌هایی منافع دنیا، موقعیت، تعصب، شهرت و خیلی چیزها‌ی دیگر را تعویض می‌کند با ایمان و این شخص ظالم است که به خاطر یک‌ سری انگیزه‌هایی پا می‌گذارد روی آن اندیشهٔ خودش و قناعت خودش، این شخص ظالم است و الله قوم ظالم را هدایت نمی‌دهد.

«أُوْلَئِكَ جَزَاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالْمَلائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ» (آل‌عمران/۸۷)

این‌ها جزایشان این است که برایشان است لعنت الله، نفرین خدا بر آن‌ها و نفرین ملائکه و نفرین همه‌ی مردم.

«خَالِدِينَ فِيهَا لاَ يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلاَ هُمْ يُنظَرُونَ» (آل‌عمران/۸۸)

در این وضعیت ماندگار هستند، مدام این نفرین بر سرشان است، عذاب هم از آن‌ها کم نمی‌شود، سبک نمی‌شود برایشان عذاب و به آن‌ها مهلت داده نمی‌شود، به آن‌ها نظر کرده نمی‌شود.

«إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُواْ فَإِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَّحِيمٌ» (آل‌عمران/۸۹)

مگر کسانی که توبه کردند بعد از آن و اصلاحش کردند (آن خرابکاری‌هایی که انجام دادند در موقع کافر بودنشان) پس بدون شک که الله غفور و رحیم است.

«إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ»: مگر کسانی که توبه کردند، «مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُواْ فَإِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَّحِيمٌ»: مگر کسانی که توبه کنند بعد از آن، بعد از این وضعیت، با وجود این‌که به قناعت رسیده‌اند، پشت زدند به اندیشه و فکر و قناعت قلبی خودشان، به علم خودشان پشت کردند، حالا بعد از آن اگر توبه کردند، بعد از این‌که آن همه مسیر کفر را در پیش گرفتند، زندگی‌شان یک زندگی کافرانه بوده، اگر راه را عوض کردند، توبه کردند و بعد از آن راه اصلاح را در پیش گرفتند، مسیر کج زندگی‌شان را دوباره درست کردند، آن خرابکاری‌هایی که انجام دادند در موقع کافر بودنشان آن وضعیت‌ها را تا جایی که توانستند دوباره جبران کردند، اصلاحش کردند، «فَإِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَّحِيمٌ»: پس بدون شک که الله غفور و رحیم است، بسیار درگذرنده و بسیار مهربان است؛ یعنی این خیلی خدا غفور و رحیم است که این‌ها را می‌بخشد، این‌هایی که یک عمر در مسیر کفر آگاهانه کافر شدند، به خاطر یک‌سری انگیزه‌ها و موقعیت‌های دنیوی و رفتار کافرانه که یک رفتار مجرمانه است مرتکب شدند، با این وجود وقتی که برگردند هم خدا آن‌ها را می‌بخشد، یعنی خیلی خدا غفور و رحیم است و الّا این آدم‌ها نمی‌بایست بخشیده می‌شدند چون در مسیر کفرشان روی خیلی‌ها تاثیر داشتند، خیلی‌ها را روی اندیشه‌شان تاثیر داشتند و مسیر زندگی خیلی‌ها را منحرف کردند، با این وجود الله می‌گوید بعد از توبه و اصلاح وضعیت آن‌ها را می‌بخشد که الله غفور و رحیم است، منتها…

«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْرًا لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ» (آل‌عمران/۹۰)

 بدون شک کسانی که کافر شدند بعد از ایمان‌شان، سپس کفرشان را زیادت بخشیدند، این‌ها دیگر توبه‌شان قبول نمی‌شود و این‌ها همان گمراهان هستند.

«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ بَعْدَ إِيمَانِهِمْ»: بدون شک کسانی که کافر شدند بعد از ایمان‌شان، بعد از تمام آن‌ها که به آن رسیدند کافر شدند، «ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْرًا»: بعد هم متوجه شدند که الآن از روی تعصب و لج و موقعیت و شهرت و پول و این‌هاست که دارند راه کفر را ادامه می‌دهند و نه که برنگشتند، اضافه هم انجام دادند در مسیر کفر، با شدت بیشتر، تعصب بیش‌تر، اصرار بیش‌تر، کفرشان را زیادت بخشیدند، این‌ها دیگر «لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ»: این‌ها دیگر توبه‌شان قبول نمی‌شود، «وَأُولَئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ»: و این‌ها همان گمراهان هستند، راه درست زندگی را گم کرده‌اند.

«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَمَاتُواْ وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِّلْءُ الأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ» (آل‌عمران/۹۱)

بدون شک کسانی که کافر شدند و مردند در حالی که کافران بودند، پس از ایشان قبول نمی‌شود به پُریِ زمین طلا، اگر هم بخواهند خودشان را به ازای آن نجات بدهند، این‌ها برایشان عذاب دردآور است و هیچ یاریگری برایشان وجود ندارد‌.

«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَمَاتُواْ وَهُمْ كُفَّارٌ»: بدون شک کسانی که کافر شدند و مردند در حالی‌که کافران بودند، در حالی‌که کافرانی بودند، «فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِّلْءُ الأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ»: بدون شک کسانی که کافر شدند و مردند در حالی‌که کافرانی بودند، پس آن‌ها از ایشان قبول نمی‌شود به پُریِ زمین طلا، اگر هم بخواهند خودشان را به ازای آن نجات بدهند، جان‌شان را بخرند و به پُریِ زمین فدیه بدهند از سرشان و خودشان را بخرند با این قیمت، با قیمت پری زمین طلا، باز از آن‌ها قبول نمی‌شود، «أُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ»: این‌ها برایشان عذاب دردآور است و هیچ یاریگری برایشان وجود ندارد. این آیاتی که خواندیم قرآن دارد مجدّانه و مصرّانه روی یک افرادی دارد تاکید می‌کند که این‌ها دیگر بدترین آدم‌ها هستند؛ چون پشت کردند به خودشان، به دانش‌شان، به خردشان، و کُلّ انسان خردش است و وقتی که به خردش پشت می‌کند و زیر پا می‌گذارد دیگر هیچ چیز از آدم باقی نمی‌ماند، دیگر آن آدم با غیر آدم هیچ تفاوتی ندارد، وجه تمایزش همین بود که خرابش کرد، با این دسته آدم‌ها بدجور قرآن مشکل دارد، حالا به این خاطر است که این‌ها را به این شکل دارد بیان می‌فرماید.