تلاوت این صفحه:

صفحه ۱۳۵

«وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضَىٰ أَجَلٌ مُسَمًّى ۖ ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»(انعام/۶۰)

و الله کسی است که شما را در وقت شب می‌میراند و آن کارهایی که در روز انجام می‌دهید را می‌داند آنگاه شما را در آن بلند می‌کند تا آن زمان مشخص را پشت سر بگذارید آنگاه شما به سوی او بر می‌گردید سپس شما را آگاه می‌کند از کارهایی که انجام می‌دادید.

و الله کسی است که شما را در وقت شب می‌میراند و آن کارهایی که در روز انجام می‌دهید را می‌داند «وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ»، «جَرَحْتُمْ» کارهایی که شما انجام می‌دهید، فعالیت‌هایی که انجام می‌دهید و به کارهایی که دست می‌زنید. «ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ» آنگاه شما را در آن بلند می‌کند یعنی دوباره شما را در روز  بعد از مرگ (یعنی بعد از خواب) بیدار می‌کند، دوباره شما را زنده می‌کند تا آن زمان مشخص را پشت سر بگذارید یعنی یک روز، یک روز عمرتان را پیش ببرید تا آن زمانی که عمر دارید زندگیتان را ادامه دهید، «ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ» آنگاه شما به سوی او بر می‌گردید، بازگشت شما به سوی اوست (پایان عمر و بازگشت به سوی الله)، «ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ» بعد شما را آگاه می‌کند، باخبرتان می‌کند از کارهایی که قبلاً در ایام دنیا انجام می‌دادید خب قبلاً هم البته عرض کردیم که به آیات قرآن دقت کنیم، به جملاتی که در یک آیه نهفته است و تکه تکه،  قسمت قسمت، جزء جزء به آن توجه کنیم و هر کدام از آن‌ها مایه توجه است. در این آیه چند جمله نهفته است؛ جمله اول، الله کسی است که شما را در شب می‌کشد و اسم وفات را آورده روی خواب گذاشته است چون موقع خواب، قوه ادراک، تشخیص، حرکت‌های اختیاری در انسان کاهش پیدا می‌کند تا به صفر می‌رسد یعنی شبیه مردن است این یک جمله، و ما که شب می‌خوابیم الله ما را به خواب می‌برد. «وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ» این قانون، این مکانیزم خوابیدن که خیلی مسائل در بدن اتفاق می‌افتد تا انسان به خواب می‌رود، الله می‌گوید: «ما این کار را برای شما انجام دادیم.» جمله دوم فعالیت هایی که آدم در طول روز انجام می‌دهد؛ نمی‌تواند که  نخوابد، نمی‌تواند که بیدار نشود، بعد از خواب بیدار می‌شود «ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ» نمی‌تواند که از خواب بیدار نشود سپس بیدار می‌شود، فعالیت هم دارد، و به همین شکل تا پایان عمر روزهایش را سپری می‌کند. چاره‌ای ندارد تا عمر دارد باید زندگی کند، الله این‌ها را گذاشته و بعد هم نمی‌تواند که نمیرد «ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ» آدم می‌میرد و به سوی الله برمی‌گردد. و بعد هم اعمال و حساب و کتاب قیامت است که باز هم نمی‌تواند که به سمت قیامت و حساب و کتاب نرود، همه‌ این‌ها را الله برای انسان ترتیب داده است.

«وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ ۖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ»(انعام/۶۱)

و الله بر بندگانش مسلط است و بر شما محافظانی می‌فرستد تا زمانی که یکی از شما مرگش فرا می‌رسد؛ فرستاده‌های ما آن شخص را وفات می‌دهند و در کارشان کوتاهی نمی‌کنند.

و الله غالب است، بر بندگانش مسلط است. ناظر به آیه قبل که دانه، دانه خواب و بیداری و فعالیت‌ها و زندگی و مرگ ما تا قیامت، دیدیم که چگونه تحت قانون خدا ما در حرکت بودیم. این‌ گونه الله بر بندگانش کاملاً سلطه دارد. «وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً» و بر شما محافظانی می‌فرستد ( ملائکه‌ای برای ثبت اعمال و برای محافظت از انسان) خداوند برای شما محافظانی می‌فرستد تا زمانی که یکی از شما مرگش فرا می‌رسد فرستادگان ما او را می‌کشند «تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا» فرستاده‌های ما آن شخص را وفات می‌دهند. یک نفر است ولی چند نفر از ملائکه، چند ملائکه آن یک نفر را وفات می‌دهند. «رُسُلُنَا» فرستاده‌های ما (جمع است)، و در کارشان کوتاهی نمی‌کنند ظرف چند دقیقه، ظرف چند ثانیه، کارشان را تمام می‌کنند و قضیه را جمع می‌کنند و شخص وفات کرد و مرد و رفت و کارشان را خوب خوب بلدند هیج کوتاهی هم در کار ندارند و این گونه الله بر بندگانش کاملاً سلطه دارد. «وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ»

«ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ ۚ أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ»(انعام/۶۲)

آنگاه بعد از آن به سوی الله، آقا و سرور حقیقیشان برگشت داده می‌شوند. بدانید که حکم متعلق به او است و در حسابرسی سریع‌ترین حسابرسان است.

«ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ ۚ» همچنان داستان ادامه دارد. بعد از این که ملائکه شخص را وفات دادند آنگاه بعد از آن به سوی الله، آقا و سرور حقیقیشان برگشت داده می‌شوند «مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ»، «أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ» بدانید که حکم متعلق به خودش است. خودش است که این قوانین و این اوامر را پی‌ریزی می‌کند، خودش است که این برنامه‌ها را می‌چیند، تمام این دستورات از جانب الله و حق الله است «أَلَا لَهُ الْحُكْمُ»، «وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ» و در حسابرسی سریعترین حساب‌رسان است؛ خیلی زود بدون معطلی، بدون اتلاف وقت، حساب و کتاب بندگانش را انجام می‌دهد(خیلی سریع)

«قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَٰذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ»(انعام/۶۳)

بپرس چه کسی است کیست که شما را از تاریکی‌های خشکی و دریا نجات می‌دهد که در آن موقع، الله را با تضرع و پنهانی به فریاد می‌خوانید! اگر ما را از این مهلکه نجات دهید از شکرگزاران خواهیم بود.

بپرس چه کسی است که شما را از تاریکی‌های خشکی و دریا نجات می‌دهد بپرس، شما در تاریکی واقع می‌شوید همیشه این گونه نیست ولی امکان دارد خیلی از مردم در مواقعی از زندگیشان، در تاریکی خشکی، در جایی از این کره زمین یا در وسط دریا، در شب گرفتار شوند؛ گرفتار تاریکی، گرفتار طوفان، گرفتار بی کسی و ترس آن‌ها را احاطه کند، امکان دارد برای افرادی پیش بیاید، این صحنه تا حالا برای خیلی‌ها پیش آمده است و برای خیلی‌ها هم در آینده پیش می‌آید. می‌گوید: «حالا چه کسی است که در آن موقعیت ترس و غم شما را نجات دهد؟ چه کسی است که شما را نجات دهد؟ چه کسی است که آن جا همراهتان است؟» که در آن موقع، الله را با تضرع و پنهانی به فریاد می‌خوانید، در دلتان همین طور خدا خدا می‌کنید و با چشمان گریان، با دل‌های ترسان از الله کمک می‌خواهید. «تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً» «خُفْيَةً» یعنی پنهانی، آهسته، به صورت مخفی در دل‌تان، چه می‌گویید؟ «لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَٰذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ» اگر ما را از این مهلکه نجات دهید صددرصد ما از شکرگزاران خواهیم بود، جبران می‌کنیم، بندگان خوبی خواهیم شد

«قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ»(انعام/۶۴)

بگو: «الله شما را از آن موقعیت و از آن وضعیت ترسناک، نجات می‌دهد ولی باز شما شرک می‌ورزید.»

بگو: «الله شما را از آن موقعیت، از آن وضعیت ترسناک نجات می‌دهد، الله شما را نجات می‌دهد هیچ کس دیگری هم نمی‌تواند شما را نجات دهد، الله نجات‌تان می‌دهد و اتفاقاً هم از تمام سختی‌ها الله نجاتتان می‌دهد.» یعنی هر زمان نجات پیدا می‌کنید الله نجات‌تان می‌دهد. «كَرْبٍ» یعنی سختی‌ها، مشکلات، ولی باز شما به سمت شرک می‌روید. «ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ» شرک می‌ورزید. می‌گویید اگر فلانی نبود، آن نجات‌تان را به چیزهای دیگر ارتباط می‌دهید. به زرنگی خودتان، به فکر خودتان، یا به کسان دیگر، یا به اعتقادات خرافی و شرک‌آمیز، ولی شما باز بعد از نجات فکر می‌کنید کس دیگری شما را نجات داده است.

«قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ ۗ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ»(انعام/۶۵)

بگو: «الله است که توانمند است بر این که بر شما عذابی از بالای سرتان، یا از زیر پایتان بفرستد یا که شما را گروه‌هایی در بر بگیرد و بعضی از شما به بعضی دیگر بچشاند.» نگاه کن که چگونه ما آیات را به ادبیات مختلف بیان می‌کنیم تا که شاید آن‌ها بفهمند.

بگو: «الله است که توانمند است بر این که بر شما عذابی از بالای سرتان، یا از زیر پایتان بفرستد. یا که در بر بگیرد شما را گروه‌هایی، و  بعضی از شما به بعضی دیگر بچشاند.» بچشاند: مزه جنگ، گرفتاری، اختلاف، فتنه به همدیگر این مصیبت را بچشاند( بعضی بر سر بعضی دیگر) نگاه کن که چگونه ما آیات را به ادبیات مختلف داریم بیان می‌کنیم تا که شاید آن‌ها بفهمند، بفهمند که الله در این عالم هستی همه کاره است، بفهمند که الله مؤثرترین و نافذترین ذات در کل عالم هستی است، بفهمند که همه و همه چیز تحت امر الله است، اراده خوبی کند در آن ظلمات شما را نجات دهد الله است یا این که گرفتاری سر ‌شما بیاورد هم الله است که شاید بفهمند و شاید متوجه شوند که راهی وجود ندارد إلا به خود الله پناه بردن، در این که بر سر شما عذابی بیاید «قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ» عذاب‌های آسمانی گرفته تا جنگ‌هایی که از بالا موشک و بمب بیاید و یا از زیر پا زلزله و خشکسالی باشد. یا اینکه در مسائل جنگ، وقتی اتفاق می‌افتد و یا اینکه جنگ بین چند گروه، چند کشور، چند ملت اتفاق بیفتد که اوضاع سیاسی به هم بخورد و در اثر آن اوضاع سیاسی بد، چندین کشور با هم درگیر شوند؛ درگیر نظامی، درگیر سیاسی، جنگی و همدیگر را کشت و کشتار کنند، اين می‌شود «أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا» گروه‌های مختلف، هر کسی با منافع متفاوت، و هر کس به خاطر منافعش بیاید دیگری را له و لورده کند، دیگری را نابود کند این می‌شود «وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ»، «بَأْسَ» یعنی خواری و گرفتاری و جنگ و قتل و کشتار. الله قادر است که این بلاها را سر شما بیاورد کما اینکه خیلی‌ها بر سرشان آمده است یعنی اگر شما نافرمانی الله را کردید، به الله شرک ورزیدید اوامر الله را پشت سر گذاشتید، الله هم در مقابل با بندگان بد این گونه تعامل می‌کند.

«وَكَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ ۚ قُلْ لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ»(انعام/۶۶)

قوم تو او را تکذیب کردند، در حالی که همه این‌ها حق است. بگو: «من وکیل شما نیستم.»

و تکذیب کرد به آن قوم تو، ای پیامبر! ولی قوم تو او را تکذیب کردند. قرآن را، این صحبت‌ها را، این‌ها که همه و همه چیز تحت اراده و مشیت الله است ولی قوم تو تکذیب کردند، قوم تو این قضیه را باور نکردند در حالی که همه این‌ها حق است حقیقت دارد، واقعیت دارد، به آن‌ها جواب بده که من وکیل شما نیستم، محافظ شما نیستم، من فقط به شما می‌گویم که واقعیت این است ولی دست زوری بر شما ندارم، قرار نیست شما را به زور به این سمت(به سمت ایمان) بیاورم.

«لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ ۚ وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ»(انعام/۶۷)

برای هر خبری، زمانی است و بعدا می‌فهمند.

برای هر خبری، برای وقوعش، برای اتفاق افتادنش، زمانی است و بعداً می‌فهمند. وقتی دارد خبر می‌دهد که مثلاً امکان دارد این بلاها سر شما بیاید این خبر است و هر خبری یک زمانی اتفاق می‌افتد «مُسْتَقَرٌّ» یعنی محل وقوع آن خبر، اتفاق افتادن یک خبر یک خبر از آینده و رسیدن آن حادثه. برای هر خبری زمانی است برای وقوعش، این می‌شود: «مُسْتَقَرٌّ»، باور نمی‌کنید! «وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ» بعداً می‌فهمید. وقتی که اتفاق افتاد.

«وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ ۚ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَىٰ مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ»(انعام/۶۸)

و هر گاه دیدید کسانی را که در آیات ما خوض می‌کنند، پس تو از آن‌ها رو بگردان، ولشان کن تا در صحبت دیگری، فرو روند. و اگر شیطان تو را به فراموشی انداخت پس بعد از یادآوری با قوم ظالم همنشین نباش.

و هر گاه دیدید کسانی را که در آیات ما خوض می‌کنند، فرو می‌روند، با گستاخی در مورد آیات ما حرف‌های نابهنجار می‌زنند پس تو از آن‌ها رو بگردان، ولشان کن تا در صحبت دیگر، فرو روند و اگر شیطان تو را به فراموشی انداخت پس بعد از یادآوری، دیگر با آن‌ها همنشین نباش، بعد از یادآوری، با قوم ظالم نباش، با آن‌ها همنشینی نکن. حالا بعد از تمام این قضایا که افرادی آن را تکذیب می‌کنند؛ این سلطه الله بر کل عالم هستی را، و قادر بودن الله، و نافذ بودن الله بر کل عالم هستی، کسانی که این را انکار می‌کنند و می‌آیند از سر لج و لجبازی و تمسخر با آیات خدا برخورد می‌کنند، یک زمانی اگر تو در مجلس آن‌ها بودی و این حرف‌ها شروع شد (حرف‌های تمسخر، استهزاء) و به نسبت آیات خدا گیر دادند، اعتراض و ایراد در آوردند حالا تو دیگر با آن‌ها همنشینی نکن، بگذار بحث عوض شود و دیگر حداقل کار این است که شما آن‌ها را در آن بحث یا در آن مجلس همراهی نکنید و اگر فراموش کردی، همچنان ادامه دادی ولی هر زمان یادت آمد فهمیدی که الان این مجلس این صحبت، صحبت مسخره است یعنی صحبت علمی نیست، صحبت یادگیری و مجلس علم و یادگیری نیست متوجه شدی که صحبت، صحبت استهزاء هست دیگر بعد از اینکه یادت آمد دیگر ادامه نده حالا دیگر بلند شو با این قوم ظالم ننشین و فقط همین کار را بکن یعنی فقط با آن‌ها ننشین دیگر نفرموده که آن‌ها را بکش، آن‌هایی که مسخره می‌کنند دیگر کافرند؛ آن‌ها را به قتل برسان، زندانی‌شان کن، با آن‌ها برخورد کن، هیچ چیز نگفته فقط فرموده آن‌ها حالا از نظر آزادی بیان‌شان سوء استفاده می‌کنند تو فقط صحنه را خالی کن تا بحث عوض شود به خاطر وجود تو، به خاطر وجود یک عالم دینی حال از پیامبر گرفته تا بقیه در آینده، به خاطر وجود او دیگر مسخره‌شان را ادامه ندهند؛ مجلس‌شان را ترک کن تا به صحبت‌های دیگر مشغول شوند، حداقل اگر هم همان صحبت را ادامه دادند تو در جمع آن‌ها نباشی.