تلاوت این صفحه:

صفحه ۱۵۰

هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا أَن تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ ۗ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِن قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا ۗ قُلِ انتَظِرُوا إِنَّا مُنتَظِرُونَ»(انعام/۱۵۸)

آیا آن‌ها منتظرند که ملائکه سراغ‌شان بیاید! یا که پروردگارت به سراغ‌شان بیاید!ض یا که بعضی از آیات پروردگارت برسد! روزی که قسمتی از آیات پروردگارت برسد هیچ کسی ایمانش (که قبلاً ایمان نداشته) برایش هیچ نفعی نداشته و کسی که قبلاً در ایمانش خیری حاصل نکرد هیچ نفعی برایش نخواهد داشت؛ بگو همچنان منتظر باشید که ما هم منتظریم.

خب حالا دارد بیان می‌کند طبق آیه‌ی قبل که فرمود: «شما اگر کتاب قرآن نبود، می‌گفتید کاش‌ داشتیم که ما بهتر از امت های قبل مسیر هدایت را می‌رفتیم.» حالا این کتاب، خب باز هم که ایمان نیاوردید! باز هم که از این کتاب روی‌گردان شدید! دیگر منتظر چه چیزی هستید دیگر کتاب که نمی‌آید؛ آن کتاب مال عرب‌ها بوده و آن کتاب مال هزار و خورده‌ای سال بوده، الان هم که بیاید مثل هزار سال قبل، آن کتاب فلان و بهمان بوده کتاب دیگری که نمی‌آید این کتابی هست که می‌خواستید و اگر نبود آرزویش را می‌کردید حالا منتظر چه چیزی هستید! حالا منتظر چه چیزی هستی! منتظرید که ملائکه بیاید، نازل شود، این همه آیات الله شما را به حقیقت نرساند که می‌خواهید ملائکه راست، راست پیش شما بیاید و باورتان شود که این کتاب الله است که الله وجود دارد، یگانه است یا منتظرید که شاید خود الله رو در روی‌تان بیاید و تا بعداً باور کنید و ایمان بیاورید یا شاید هم کم منتظرید که آیات خدا بیاید، قسمتی از عذاب خدا بیاید، آن آیه‌ای که به زور و مجبوراً باید ایمان بیاورید مثل اینکه زبان خوش‌ و این کتاب و این استدلال و این منطق و این عقل کافی نیست، منتظرید که آن چیزهای زوری بیاید، آن فشارها بیاید تا ایمان بیاورید خب اگر آن (آیات آیات زوری و فشار) آمد و آن عذاب‌ها اگر آمد، (حالا امکان دارد که ملائکه و پروردگار تو دنیا منظور باشد یا در آخرت که همه چیز تمام شد آیات رب، آن عذاب‌هایی که بعد از آن بخواهند ایمان بیاورند) اگر عذاب پروردگار را دیدید و بعد ایمان آوردید حالا تو زندگی دنیای‌تان یا بعد از مرگ آن چه موقع برای‌تان چه فایدهای دارد؟ «يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفْسًا» هیچ منفعتی برای هیچ کسی نخواهد داد؛ منفعت این است که آدم بهشت را به دست بیاورد، آدم از عذاب خدا نجات پیدا کند، این است که به دوزخ نرود این است که رضای خدا را داشته باشد، این‌ها منفعت است. خب هیچ نفعی به کسی نخواهد داشت بعد از آن آیات وقتی که آمد کسی که ایمان آورد (ایمانی که قبلاً نداشت) «لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِن قَبْلُ» قبلاً ایمان نداشته و الان بعد از آن مشاهده آن ایمان آورد این چه فایده ای دارد این یکی و نکته‌ی دوم «أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا» چون مردم به دو دسته تقسیم می‌شوند، مردم بد به دو دسته تقسیم می‌شوند: مردمی که اصلاً ایمان نیاوردند تا آن زمان که حالا دیگر کار از کار گذشته و مردمی که ایمان آوردند ولی یک ایمانی که «أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا» یعنی در ایمانی که آورده هیچ خیری حاصل نکرده، ایمان داشته ولی هیچ عمل صالحی بنابر ایمانش انجام نداده است، ایمان داشته ولی از آن ایمان نه نماز و نه روزه‌ای نه احسان به پدر و مادری، نه خوبی به دیگران، (آن هم بر وفق ایمان به الله، نه دل بخواهی خودش، نه اینکه دیگران به او می‌گفتند که این کار خیلی خوبی است، انسان از خودش احساس رضایت به او دست می‌دهد، انسان دلش شاد می‌شود، روحش شاد می‌شود نه برای این‌ها) وقف رضای الله کارهای خوب انجام نداده، به خاطر ایمان انجام نداده، کسی که به خاطر ایمان کارهای خیر انجام نداده، احساس مسئولیت به خاطر ایمانش به او دست نداده می‌گوید: «وقتی که آن آیات آمد دیگر هیچ فایده‌ای ندارد.» یعنی ایمان منهای عمل صالح و کارهای پسندیده یعنی هیچ « قُلِ انتَظِرُوا إِنَّا مُنتَظِرُونَ» منتظرید! خوب منتظر باشید، نمی‌خواهید ایمان بیاورید! منتظر بمانید ما هم منتظریم می‌بینیم دست آخر قضیه به کجا ختم پیدا می‌کند.

إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ ۚ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ»(انعام /۱۵۹)

بدون شک کسانی که دین‌شان را جدا کردند و گروه، گروه شدند تو به نسبت آن‌ها هیچ ربطی هیچ ارتباطی نداری، موضع‌شان به الله برمی‌گردد  و بعد به آن‌ها خبر می‌دهد به آن کارهایی که قبلاً انجام می‌دادند.

بدون شک کسانی که دین‌شان را متفرق کردند دین‌شان را جدا کردند «فَرَّقُوا دِينَهُمْ»، و گروه، گروه شدند «شِیَعًا» گروه، گروه، «لَّسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ» تو به نسبت آن‌ها هیچ ربطی هیچ ارتباطی نداری،حساب تو کاملاً  با حساب آن‌ها جداست. «إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ» مسئله‌شان، موضع‌شان به الله برمی‌گردد که برای‌شان تعیین تکلیف کند و بعد به آن‌ها خبر می‌دهد به آن کارهایی که قبلاً انجام می‌دادند دیگر خدا روبروی آن‌هاست و خدا با آن‌ها تسویه حساب می‌کند یعنی آن‌هایی که در مسئله‌ی دین، توحید، بندگی الله آمدند دین‌شان را جدا کردند، آمدند چیزهای دیگر را مقدس قرار دادند، به چیزهای دیگر اعتقاد پیدا کردند، توحیدشان را به سمت شرک تفرقه کردند این می‌شود: «فَرَّقُوا دِينَهُمْ» می‌گوید تو به نسبت آن‌ها هیچ ارتباطی بین شما نیست یعنی تو به هیچ عنوان با دینی که آن‌ها دارند ولو که به ادعا هم خودشان را به تو ای پیامبر! بچسبانند ولی تو به آن‌ها نمی‌چسبی، تو ربطی به آن‌ها نداری، حساب‌شان از تو جداست،  به مجرد اینکه دین‌شان و توحیدشان را به سمت شرک کشاندند، کارشان به خدا مربوط است «إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ» خدا خودش هم به آن‌ها خبر می‌دهد که کجای کارشان مشکل داشت «يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ»

«مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا ۖ وَمَن جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَىٰ إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ»(انعام /۱۶۰)

هر کس کار خوبی را آورد پس برایش ده برابرش ثواب است، کسی که کار بدی آورد فقط به اندازه همان یک گناه مجازاتش را می‌کشد و آن‌ها در حقش ظلم نمی‌شود

هر کس کار خوبی را آورد برایش ده برابرش ثواب است «عَشْرُ أَمثَالِهَا» کسی که کار خوبی انجام داد یعنی آدم خوب، الله با رحمتش با او برخورد می‌کند، یک کار خوب، الله ده برابر به او مزد و پاداش می دهد و از آن طرف «وَمَن جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ» کسی که کار بدی آورد «فَلَا يُجْزَىٰ إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ » الله با عدالت با او برخورد می‌کند فقط به اندازه همان یک گناه مجازاتش را می‌کشد «فَلَا يُجْزَىٰ إِلَّا مِثْلَهَا»، «وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ» و آن‌ها در حق‌شان ظلم نمی‌شود نه آدم خوب در حقش ظلم می شود که ده‌ آن، نه یا هشت یا هفت شود و نه آن آدم بد در حقش ظلم می‌شود که آن یک گناهش دو، سه یا چهار بشود.

«قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِّلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ»(انعام/ ۱۶۱)

بگو بی‌شک پروردگارم من را هدایت داده به صراط مستقیم دینی محکم و پابرجا، آیین ابراهیم،  ابراهیمی که حنیف بود، ابراهیم هم از مشرکان نبود.

بی‌شک پروردگارم من را هدایت داده به صراط مستقیم دینی محکم و پابرجا دین «دِينًا قِيَمًا» استوار، راسخ، پروردگارمن، من را به این دین هدایت داده، این دین را در اختیار من قرار داده «دِينًا قِيَمًا» که همان دین در ادامه‌ی ملت ابراهیم است، آیین ابراهیم است، ابراهیمی که حنیف بود، همیشه به سمت حق می‌ل داشت و از باطل روی گردان بود؛ این دین الله به من داده که بهتر از این دین هیچ جا یافت نخواهد شد «وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ» و ابراهیم هم از مشرکان نبود به مثل آن‌هایی که دین‌شان را متفرق کرده بودند.

«قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ»(انعام/۱۶۲)

بگو: «بدون شک نماز من و عبادت من و زندگی من و مرگ من همه برای الله صاحب همه‌ی جهانیان است.

بگو بدون شک نماز من، نیایش من، عبادت من «نُسُکي» یا قربانی من، عبادت‌های من، «وَمَحیَایَ» و زندگی من یعنی آن کارهایی که من در زندگیم انجام می‌دهم در یک روز زندگی چه کارهایی انجام می‌دهم در طول روزم در طول ساعات شبانه روز چه کارهایی انجام می‌دهم «مَحیَایَ» زندگی‌ام، کارهایی که من در زندگیم هر روز دارم انجام می‌دهم، «وَمَمَاتِی» و زندگی من به پایان می‌رسد و مرگ من می رسد و مرگ من همه و همه «لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» برای الله صاحب همه‌ی جهانیان است.

«لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ»(انعام/۱۶۳)

هیچ شریکی برای الله نیست و من به آن امر شده‌ام‌ و من اولین مسلمان ها هستم.

هیچ شریک برای الله نیست و من به آن امر شده‌ام که این‌جوری با الله تعامل داشته باشم، وجودم برای الله باشد «وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ» و من اولین مسلمان ها هستم (پیامبر صلی الله علیه و سلم دارد می گوید.)

«قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ ۚ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا ۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ»(انعام /۱۶۴)

بگو آیا من غیر از الله را به عنوان پروردگارم جستجو کنم در حالی که او خودش پروردگار همه چیز است، صاحب همه چیز است کسی که آن کارها را انجام می‌دهد جز به خودش برنمی‌گردد.       بعد شما بازگشت‌تان به سمت پروردگارتان است  بعد به شما خبر می‌دهد به آن چیزهایی که در آن اختلاف می‌کردید.

آیا غیر از الله من جستجو بکنم به عنوان پروردگارم در حالی که او خودش پروردگار همه چیز است، صاحب همه چیز است من به چیز دیگری اعتقاد پیدا کنم و هیچ کسی آن کارهایی را که انجام می‌دهد جز به خودش بر نمی‌گردد «وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا» هر کاری که آدم انجام می‌دهد به هیچ کسی بر نمی‌گردد «إِلَّا عَلَيْهَا» به خودش برمی‌گردد یعنی آدم مسئولیت تمام کارهایی که انجام می‌دهد به پای خودش است، به پای خودش نوشته می‌شود و مسئولیتش را باید به عهده بگیرد این یک قانون الله است «وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا»، «وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ» و هیچ کس که می‌خواهد باری را حمل کند «وَلَا تَزِرُ» یعنی باری را حمل نمی‌کند، «وَازِرَةٌ» کسی که می‌خواهد باری را حمل کند بار دیگری را حمل نمی‌کند یعنی حتی اگر کسی هم داوطلب شود که گناه پدرش را، گناه برادرش را، گناه دیگران را، عزیزش را به دوش بکشد به هیچ عنوان گناه کسی بر دوش کسی دیگری گذاشته نمی‌شود این یک قانون است هر کس باید پاسخگوی گناهانش شود، خودش باید حمال گناهانش باشد و او خودش باید مجازات گناهانش را بدهد؛ نه با پول می‌شود کاری کرد نه بعد از مرگ می‌شود کاری کرد هر کسی مکلف کارهای خودش است «ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرْجِعُكُمْ» بعد شما بازگشت‌تان به سمت پروردگارتان است،  بعد به شما خبر می‌دهد به آن چیزهایی که در آن اختلاف می‌کردید «فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ» مشاجره و اختلاف نظر داشتید، آنجا خدا به شما خبر می دهد که چجوری هر کسی مسئولیت کارهای خودش را به عهده بگیرد.

«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ۗ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ»(انعام/ ۱۶۵)

و الله آن کسی است که شما را در زمین جایگزین قرار داد و بعضی از شما را بر بعضی دیگر رفعت و برتری داد تا شما را آزمایش کند در آن چیزهایی که به شما می‌دهد بدون شک پروردگار تو سریع العقاب است.

و الله آن کسی است که شما را در زمین جایگزین قرارداد «وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ» شما را یکی پس از دیگری نسلی پس از دیگری در روی زمین قرار داد «جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ» کهالان به خودمان دارد می‌گوید یعنی خودمان جانشینان گذشتگان هستیم، آیندگان هم جانشینان خودمان خواهند بود الان که نوبت شماست «جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ»، «وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ» در این مدتی که الان دارید در زمین زندگی می‌کنید هم بعضی از شما را بر بعضی دیگر رفعت و برتری داد یعنی موقعیت‌های شما مثل هم نیست؛ یکی بالاتر است و یکی پایین‌تر است، یکی رئیس است و یکی رعیت است، یکی باسواد است و یکی بی سواد است، یکی پولدار و یکی فقیر است ««وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ» چرا؟ «لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ» تا شما را آزمایش کند در آن چیزهایی که به شما می‌دهد، در آن  موقعیت‌های مختلفی که در طول زندگی‌تان قرار دارید شما را آزمایش کند که در آن موقعیت چه می‌کنید. «إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ» بدون شک پروردگار تو سریع العقاب است، کسی که مستحق عقوبت است سریع عقوبتش را می‌دهد، مهلت هم به او نمی‌دهد، «وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ» و در عین حال الله بسیار در گذرنده‌ی مهرورز است.

و خدا را سپاس می‌گوییم بابت نعمت قرآن این سوره را به اتمام رساندیم نکته‌ای که قابل توجه است در ابتدای سوره مبارکه انعام که بعد از سوره مبارکه مائده بود در سوره مبارکه مائده آنهایی که انتظار داشتند از راه عجیب و غریبی به وجود خدا پی ببرند با یک سفره آسمانی تا ایمان بیاورند و با چیزهای خارق العاده! در سوره مبارکه انعام آمد همه چیز را مشاهده‌ای و عقلانی کرد، با فهم و درک شما به الله برسید، انتظار چیز های خارق العاده نداشته باشید و در اولین صفحه هم بیان فرمود که آن‌ها انتظار دارند که ملکی نازل شود تا ایمان بیاورند؛ اگر ملک نازل می‌شد خب به شکل یک آدم می‌آمد و باز هم برای‌شان امر متشبه می‌شد و اگر هم به شکل واقعی هم بود که بعد از آن جان‌شان را از دست می‌دادند و از این دنیا برچیده می‌شدند و بعد از آن مکرر نشانه‌ها، علامت‌ها داخل زندگیمان از پیرامون‌مان که داریم درونش زندگی می‌کنیم، در این عالم هستی، به آن داستان پیامبر ابراهیم توجه به خورشید و ماه و ستاره و همه‌ی استدلال‌های منطقی و عقلانی که انسان توجه کند و الله را نزدیک، دم دست و داخل زندگی، الله را مشاهده کند؛ با این نشانه‌‌ها آمد و ما را تربیت کرد به همین روال ادامه داد وصلش کرد که این قرآن همه چیزتان است و باز شما اگر از قرآن رویگردان شدید دیگر هیچ راهی برای‌تان نمی‌ماند و آخرین صفحه هم به مثل اولین صفحه بحث ملائکه را مطرح کرد منتظر چه هستید! هنوز شما منتظر ملائکه هستید! منتظر خدایی! شما دیگر اگر باز با خواندن سوره‌ی مبارکه‌ی انعام هنوز الله را ندیده‌اید، هنوز الله را نشناخته‌اید دیگر هیچ راهی برای‌تان نیست که دیگر برای این آدم‌ها الله سریع العقاب است این‌ها دیگر تمام فرصت‌هایشان را سوزانده‌اند ولی کسی که مسیر هدایت را در پیش بگیرد و این سوره مبارکه انعام را گوش بدهد و به آن عمل کند با جان دل در این مسیر سوره‌ی مبارکه‌ی انعام زندگیش را  قرار بدهد هم الله هم به نسبت به او مهربان و رحیم است.