«وَاللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيمًا»(نساء/٢٧)  

و الله می‌خواهد که به سوی شما رو کند، توبه‌ی شما را بپدیرد، شما را تحویل بگیرد.(معانی مختلف توبه، بازگشت)و کسانی که دنبال خواهش‌های نفسانی هستند، می‌خواهند که شما به شدت در انحراف میل کنید، در انحرافات فرو بروید.(در ادامه‌ی آیه‌ی قبل وقتی بیان فرمود در بحث پرهیز از ارتباطات انحرافی، از زنا، از سحاق، هم‌جنس‌بازی و خیلی مسائل دیگر و بلاخره تمام آن احکام که بیان فرمود، حالا دارد انگیزه‌ی بیان این احکام را بیان می‌کند می‌گوید که الله می‌خواهد شما را رشد دهد(در آیه‌ی قبل)به همان سمت و سویی که دیگران، گذشتگان رشد کردند. می‌خواهد که گناهان شما را ببخشد و این‌جا دوباره تکرار می‌کند که خدا می‌خواهد شما را ببخشد، یعنی رشد شما را می‌خواهد ، پاکی شما را می‌خواهد. این اراده‌ی الله است و از آن طرف«وَيُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ»آن آدم‌ها، که برای شما برنامه‌ ریزی می‌کنند، از یهود، نصارا، مشرکان، بلاخره بی‌دینان، آنان که خودشان دین حق را رها کردند و آن‌چه دلشان خواست انجام می‌دهند، پیرو دین و دل خودشان هستند؛ آن‌ها می‌خواهند که شما حسابی در شهوات غوطه‌ور شوید. از بحث عادی سازی ارتباطات و ترویج انواع فساد در بین ملت‌ها، که چطوری دارند این فرهنگ را صادر می‌کنند، یاد می‌دهند، از طریق این‌ همه شبکه‌ها، سایت‌ها، کانال‌ها، که مسائل شهوت بین مسلمان‌ها ترویج پیدا کند و جوانان و مسلمانان حسابی در آن غوطه‌ور شوند. این یک واقعیت است که الان داریم می‌بینیم و شاید در زمان پیغمبر (ص)که این آیه نازل شد، آن موقع نه دوربین فیلمبرداری بود که یک شخص از بی حیایی خود فیلم بگیرد و ارسال کند، نه تلگرام بود، نه اینستا بود، نه سایت بود، نه هیچ چیز دیگری و به نظر می‌رسد که این آیه برای امروز ما است و یعنی قشنگ در مورد امروز ما صحبت می‌کند. و این آیه را ما پر رنگ‌تر و غلیظ‌تر در زندگی مشاهده می‌کنیم.

پس آن‌ها می‌خواهند که شما را حسابی در امیال و شهوات و مسائل جنسی و این‌ها فرو ببرند.

«يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ ۚ وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِيفًا»(نساء/٢٨)

الله می‌خواهد که بر شما تخفیف دهد. و انسان ضعیف آفریده شده است.

الله می‌خواهد که بر شما تخفیف دهد. درست است که شما هزار تا نیاز دارید. شما را از آن نیاز‌ها محروم نمی‌کند و با تخفیف با شما برخورد می‌کند.«وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِيفًا»و انسان ضعیف آفریده شده، ناتوان است. بر اساس ضعف انسان الله احکام خود را بیان می‌کند. احکام ایده‌آل و عالی از شما نمی‌خواهد(به شما تکلیف نمی‌دهد)الله این را می‌خواهد، که بر اساس ضعف شما می‌خواهد به شما تخفیف قائل شود، آسان بگیرد.

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ ۚ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا»(نساء/٢٩)

ای کسانی که ایمان آوردید. شما اموال‌تان را بین خودتان به باطل نخورید. مگر که از طریق تجارت باشد و با رضایتی از جانب شما، و یکدیگر را نکشید. که بدون شک الله نسبت به شما بسیار مهرورز است.

ای کسانی که ایمان آوردید، یعنی الله را پذیرفتید که بنده‌اش باشید؛ ای شماها، شما اموال‌تان را بین خودتان به باطل نخورید، حق یکدیگر را به رسمیت بشناسید، به حریم ‌مالی یکدیگر دست درازی نکنید، مگر که از طریق تجارت باشد و با رضایتی از جانب شما، در این صورت می‌توانید اموال یکدیگر را تصاحب کنید که در باب یک داد و ستد باشد:«إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً» بده و بستانی باشد. «تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ» رضایت واقعی و درونی باشد.«وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُم» و یکدیگر را نکشید. یعنی اگر شما پول کسی راخوردید امکان دارد عداوتی پیش بیاید و طرف دنبال انتقام باشد، خصومت، و در نتیجه قتل کسی که پولش را خورده است‌. امکان دارد شخصی قربانی شده، پولش بردند، اموالش را خوردند و او از ناراحتی خود کشی کند که چرا نتوانسته از حق خودش دفاع کند و دیگر با بی پولی نمی‌تواند زندگی کند. یا امکان دارد شخصی که اموالش را خوردند از فرط ناراحتی سکته کند، یا کسی که پول دیگری را خورده و الان توان جبران ندارد و ناراحت است، خودش را خلاص می‌کند.(خودش را می‌کشد)در هر صورت شما به اموال همدیگر دست درازی  نکنید و خودتان را نکشید؛نه خودتان را و نه دیگران را نکشید«إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا» که بدون شک الله نسبت به شما بسیار مهرورز است. امید خود را از دست ندهید، خدا به شما رحم می‌کند و در آینده برای شما جبران می‌کند.

«وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ عُدْوَانًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا»(نساء/٣٠)

و کسی که آن را از روی تعدی و ستم انجام دهد پس در آینده آن را به آتشی وارد می‌کنیم.

و کسی که آن را از روی تعدی و ستم انجام دهد پس در آینده آن را به آتشی وارد می‌کنیم. کسی که به اموال دیگران از روی تعدی و ستم دست درازی می‌کند ، کسی که از روی تعدی و ستم دیگران را می‌کشد،  کسی که تمام ‌گناهانی  که از اول سوره بیان کرد؛ بحث زنا، بحث همجنس‌بازی و تمام چیزهای قبل که بیان کرد، این آیه اشراف به کل آن‌‌ها دارد، می‌فرماید که: هر کس آن گناهان را انجام داد از روی تعدی و ستم ما او را وارد آتش می‌کنیم.«وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا»و آن بر الله بسیار آسان است. امکان دارد کسی بگوید، حالا مثلا ده میلیون تومان پول کسی خورد، این دیگر چیست که به آتش وارد شود آن هم سالهای سال، در آتش بسوزد و نباید این کار انجام شود. این بر الله آسان است که در مجازات یک شخص مجرم او را وارد آتش می‌کند. شاید صاحب پول  خودش راضی نباشد که آن کسی که حق او را خورده است وارد آتش شود ولی این بر الله آسان است. بر او خیلی سخت است که او را بسوزاند، ولی بر الله آسان است، الله این قانون را گذاشته که کسی که در حق دیگران تعدی و ستم می‌کند الله او را وارد آتش می‌کند و وارد آتش کردن آن شخص بر الله  آسان است‌. الله تحت تاثیر عواطف و احساسات قرار نمی‌گیرد.

«إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا» (نساء/٣١)

اگر اجتناب کنید از گناهان کبیره‌ای که شما از آن‌ها نهی شدید ما باقی گناهان شما را برایتان جبران می‌کنیم و شما را به منزل‌گاه برگوارانه وارزشمند داخل می‌کنیم:.

اگر شما دوری کنید «إِنْ تَجْتَنِبُوا» اگر اجتناب کنید از گناهان کبیره‌ای که شما از آن‌ها نهی شدید ما باقی گناهان شما را برایتان جبران می‌کنیم.(می‌پوشانیم، می‌بخشیم)و شما را به منزل‌گاه برگوارانه وارزشمند داخل می‌کنیم:«وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا» اگر آن‌ها را رعایت نکردید وارد آتش می‌شوید.

اگر رعایت کردید، شما را به جایگاه ارزشمندی و با کرامت و با عزتی واردی‌کنیم.

«وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۚ لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا ۖ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ ۚ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا»(نساء/٣٢)

و آرزو نکنید آن‌چه که الله به بعضی از شما به نسبت بعضی دیگر عنایت کرده است. برای مردها است بهره‌ای از آن‌چه که بدست آورده‌اند. و برای خانم‌ها هم است بهره‌ای از آن‌چه که کسب کرده‌اند. و از الله فضلش را بخواهید. که الله نسبت به هر چیزی کاملا آگاه است و علم دارد.

و آرزو نکنید آن‌چه که الله به بعضی از شما به نسبت بعضی دیگر عنایت کرده، چیزهایی اضافی به بعضی‌ها داده به بعضی ها نداده است. شما آرزوی آن چیز‌هایی که الله به دیگری داده، به شما نداده را نکنید‌. در زیبایی، در آن‌قدر ملک و مال داشتن، آن‌قدر موقعیت داشتن، آن‌قدر محبوب بودن و چیزهایی که الله به دیگران داده به شما نداده،  آرزوی آن‌ها را نکنید که اگر آرزوی آن‌ها کردید، آن موقع حسودی می‌کنید، ناشکری می‌کنید، از خودتان غافل می‌شوید، داشته‌های خودتان را نمی‌بینید.«لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا»برای مردها است بهره‌ای از آن‌چه که بدست آورده‌اند. شما چه چیزی مال خودتان است، هر آنچه که بدست آوردید آن‌ها مال شما است به آن‌ها توجه کنید.«وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْن»و برای خانم‌ها هم است بهره‌ای از آن‌چه که کسب کرده‌اند.(به دست آورده‌اند) تلاش کردن، به آن موقعیت رسیدند، فلان چیز را خریدند، فلان مقدار سرمایه به‌دست آوردند، درآمد‌ زایی داشتند. خانم‌ها آن‌هایی که به دست آوردند مال خودشان، آقایان هم چیزهایی که بدست آوردند مال خودشان است، این‌ها را ببینید که با تلاش خود می‌توانید بدست آورید، به این‌ها توجه کنید.«وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ»و از الله فضلش را بخواهید. بروید دنبالش، آرزوی آن ها را نکنید، حسودی نکنید، خودتان دنبالش بروید که برای خودتان کسب کنید، بروید مطالعه کنید، بروید مهارت کسب کنید، بروید تلاش کنید و الله بخواهید که فضلش را نصیب شما هم بکند.«إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا»که الله نسبت به هر چیزی کاملا آگاه است و علم دارد. چه چیزی، چه اندازه، به چه کسی بدهد، به چه کسی ندهد، الله نسبت به همه چیز آگاه است

«وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ ۚ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا »(نساء/٣٣)

و ما برای هر کسی دوستانی، قوم و خویشانی قرار دادیم که از آن به ارث می‌برد، و کسانی که شما با آن‌ها معاهده بستید، پس آن‌ها هم نصیبشان را بدهید. که الله بر هر چیزی شاهد وگواه است.

و ما برای هر کسی قرار دادیم دوستان و یارانی ، همدلانی، خاطرخواهانی؛«مَوَالِي»:جمع مولی؛ دوست، یار، پشتیبان، حامی و همدل، و ما برای هر شخصی مولایی قرار دادیم که حالا می‌رسند به آن‌هایی که از شخص میراث را میبرند. چرا؟ «مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ»تبدیل می‌شوند به میراث بر، همان همدلان، همان قوم و خویش‌های درجه‌ی یک از آن‌چه که پدر و مادر و نزدیکان و خویشاوندان از خود به جا می‌گدارند. ما بعد از این‌که شخص فوت شد و از خود چیزها‌یی به جا گذاشت ما برای آن‌ها «مَوَالِي»:مولا؛ قوم و خویشانی قرار دادیم که از آن به ارث می‌برد، یعنی کس دیگری نباید طمع کند که فلان پیرمرد فوت شد، یک ملکی دارد در فلان جا و در ذهنش این نقشه بیاید که برود این ملک را تصاحب کند، چون خودش فوت شده است. می‌گوید: ما معلوم کردیم بعد از این که شخص از دنیا رفت به چه کسی برسد آن، کسی دیگری حق ندارد برای خودش نقشه بکشد و بخواهد آن را تصاحب کند. صاحب آن‌ها و همه چیز معلوم است. ما قرار دادیم برای آن چیز‌هایی که به جا می‌گذارند، آن‌هایی که باید تصاحب کنند، ‌ما معلوم کردیم.«وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ»و کسانی که شما با آن‌ها معاهده بستید، پیمان محکم بستید پس آن‌ها هم نصیبشان را بدهید. یک موقع پیمان بر اساس پیمان ولا که بیان فرموده: موالی و ولا، پیمان ولا، یک موقع ولای طبیعی است؛  پدر، مادر ، قوم و خویش، برادر، خواهر، پسر ، دختر، این‌ها ولای طبیعی و خویشاوندی است. یک موقع ولا، ولای قراردادی است قوم و خویش نیست، امکان دارد قوم و خویش دورتر باشد یا این که حتی غریبه باشد و قرارداد بر اساس یک سری بده و بستان مالی تنظیم می‌شود. می‌گوید: اگر شما با آن‌ها قرار بستید، عهدی بستید، پس همان‌طور که عهد بستید طبق همان عهد و قرارتان حق آن‌ها را بدهید:«فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُم» مثلا یک موقع امکان دارد، یک شخصی به زندان افتاده و یکی از دوستانش، از همشهریان او، از خیرین بیاید او را از زندان در بیارد و تمام بدهی او را با هماهنگی آن شخص زندانی می‌دهد، ممکن است میلیاردها بدهی داشته باشد. او را از زندان در می‌آورد به این شرط(به این قرارو پیمان) که تا وقتی که زنده است و زندگی می‌کند در این خانه، زندگی کند. وقتی که از دنیا رفت این خانه باشد برای آن شخصی که الان از زندان او را بیرون آورده است. مثلا ده میلیارد خرجش کرده تا از او را زندان بیرون آورده است، کل خانه می‌شود دو میلیارد، بیشتر ندارد. همان یک مقدار که بعد از آن به جا می‌ماند قرار می‌گذارد که بالفرض باشد برای کسی که از زندان بیرونش آورده است. شما قرار بستید، آن طرف خرج ‌کرده و از زندان  بیرونتان آورده، پس آن هم نصیبش را بدهید، چیزی که شما عهد بستید. و به هزاران شکل دیگر مثلا؛ دو تا برادر  هستند، یکی عیال‌وار است، وضع مالی خیلی ضعیفی دارد، و آن یکی برادرش الان بیست سال است که خرجی آن‌ها را می‌دهد. و بعد این برادر ضعیف می‌گوید که بعد از من فلان تکه‌ی زمین من، نصف میراث من، یا این قدر میراث من برای برادر بزرگم باشد که بیست سال، تا حالا خرجی من و زن و بچه‌‌ام من را داده است. فلان زمین حالا حتی کمتر از آن  مقداری است که تا حالا خرجی او را داده است، قرار می‌گذارد از باب تشکر که یک مقداری از سهم خودش را، از میراث خودش را به برادرش بدهد، که از او حمایت کرده است.  آن چیزهایی که شما با هم قرار می‌گذارید ولای قرار دادی است. شما نصیب آن‌ها را بدهید، پای قول و قرار خود بایستید، به عهد خود عمل کنید که:«إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا»که الله بر هر چیزی شاهد وگواه است. شما آنجا قرار بستید(قول دادید) الله بر شما شاهد بوده که شما آن قول را دادید، پس آن کارها را انجام بدهید و به قول خود عمل کنید.